Zniewaga funkcjonariusza publicznego

Wrzesień 30, 2016

Wykonywanie funkcji organu państwowego lub też działanie w jego imieniu wymaga istnienia pewnych instrumentów ochrony godności i autorytetu zarówno osoby, która pełni rolę funkcjonariusza publicznego lub też osoby przybranej mu do pomocy, organu, w imieniu którego wykonuje czynności, oraz zapewnieniu skutecznego realizowania służbowych obowiązków. Często dzieje się tak, że osoba, wobec której funkcjonariusz podejmuje interwencję przekracza pewne granice i dopuszcza się czynu jakim jest zniewaga funkcjonariusza publicznego.

Zniewaga funkcjonariusza publicznego.

Znieważenie funkcjonariusza publicznego lub osoby przybranej mu do pomocy musi mieć miejsce podczas pełnienia czynności służbowych i pozostawać w związku z nimi. Odpowiedzialność będziemy mogli przypisać sprawcy jedynie wtedy, gdy obie przesłanki zostaną kumulatywnie spełnione – zatem nastąpić musi znieważenie funkcjonariusza (osoby mu przybranej) podczas oraz w związku z pełnieniem służbowych obowiązków, bez względu na to czy zniewaga nastąpiła publicznie czy niepublicznie. W stosunku do przestępstwa zniewagi z art. 216 Kodeksu Karnego znieważenie funkcjonariusza publicznego jest typem kwalifikowanym i wiąże się z zaostrzeniem odpowiedzialności karnej. Wpływ na to ma szczególny ,,przymiot” znieważanej osoby – przestępstwo to godzi nie tylko w godność funkcjonariusza, ale i poszanowanie organu, który ten reprezentuje. Poza tym, podejmowane przez organ państwowy w osobie funkcjonariusza działania muszą mieć zapewnioną swobodę realizacji, wykluczona jest możliwość ich paraliżowania lub osłabiania. Stąd wzmocnienie zagrożenia karnego ma sens w zestawieniu z zapewnieniem możliwości podejmowania zachowań przez funkcjonariuszy w granicach umocowania.

Na czym polega znieważenie funkcjonariusza publicznego?

Zniewaga funkcjonariusza publicznego ma stanowić czynne, aktywne zachowanie sprawcy, w którym wyraża on swój negatywny stosunek do funkcjonariusza z racji sprawowanej przez niego funkcji i podejmowanych czynności. Może ono przybrać dowolną formę – słowną, pisemną lub fizyczną. W wypadku tej ostatniej, gdy naruszono także nietykalność cielesną czyn będzie kwalifikowany kumulatywnie z art. 222 Kodeksu karnego (naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego). Chronionym dobrem zawsze jest osoba funkcjonariusza oraz zapewnienie mu wolnego i swobodnego wykonywania swoich obowiązków. Przestępstwo znieważenia funkcjonariusza jest przestępstwem powszechnym – oznacza to tyle, że może je popełnić każdy.

Czy można nieumyślnie znieważyć funkcjonariusza publicznego?

Nie można nieumyślnie dopuścić się czynu, w postaci znieważenia funkcjonariusza publicznego. Zniewaga funkcjonariusza publicznego polega na tym, że sprawca ma działać z zamiarem znieważenia bezpośrednim lub ewentualnym. Gdy sprawca, wypowiadając swoje słowa przewiduje, że mogą mieć one znieważający charakter i godzi się na to, zajdzie po jego stronie zamiar ewentualny.

Co grozi za znieważenie funkcjonariusza publicznego?

Za przestępstwo jakim jest zniewaga funkcjonariusza publicznego orzeka się karę grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. W wypadku, gdy czyn ten został wywołany przez niewłaściwe (np. prowokacyjne) zachowanie funkcjonariusza czy tez osoby przybranej mu do pomocy, sąd ma możliwość nadzwyczajnie złagodzić karę lub nawet odstąpić od jej wymierzenia. Znieważenie funkcjonariusza publicznego ścigane jest z oskarżenia publicznego. 

 

Podstawa prawna – Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.

 

Łukasz Malinowski

Wiedzę i doświadczenie zdobywa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizuje się w prawie ustrojowym
i konstytucyjnym.