Zasłonił okna i został skazany za morderstwo

Maj 22, 2017

Rozróżnienie współsprawcy od pomocnika jest trudną kwestią w procesie karnym. Ciężko jest udowodnić to czy ktoś uznawał to przestępstwo za swoje czy cudze. Jednak dla oskarżonego o zabójstwo nastolatka ma to kluczowe znaczenie-długoletnie pozbawienie wolności czy zupełny brak odpowiedzialności?

Współsprawca zabójstwa

Artykuł 18§1 kodeksu karnego pozwala pociągnąć do odpowiedzialności nie tylko osobę, która samodzielnie popełnia przestępstwo, ale także tego kto popełnia czyn zabroniony wspólnie i w porozumieniu z inną osobą. Wyróżnia się współsprawstwo równoległe-jeśli każdy ze współdziałających realizuje wszystkie znamiona typu, na przykład wtedy, gdy sprawcy wspólnymi siłami wynoszą ciężki mebel. Drugim rodzajem jest współsprawstwo właściwe charakterystyczne dla przestępstw dwuaktowych, takich jak rozbój (jedna osoba używa przemocy, a druga kradnie) czy kradzież z włamaniem (jeden przełamuje zabezpieczenia, a kto inny wynosi przedmioty). Jednak najbardziej interesujące są poglądy zwolenników teorii materialno-obiektywnej, w myśl której za współsprawcę można uznać nawet tego kto nie zrealizował żadnego ze znamion opisanych w przepisie części szczególnej kodeksu karnego, ale swoim zachowaniem istotnie przyczynił się do popełnienia przestępstwa przez inne osoby. Właśnie taką interpretację przyjął sąd w kazusie przywołanym w tytule. Zasłonięcie zasłon miało stanowić istotny wkład do popełnienia zabójstwa przez inną osobę.

Pomocnik do zabójstwa

Pomocnictwo zostało opisane w art.18§3 kodeksu karnego. Pomocnikiem jest osoba, która ułatwia popełnienie przestępstwa innej osobie. Kodeks karny wylicza przykładowo sposoby ułatwienia: dostarczenie narzędzia, środka przewozu, udzielenie rady lub informacji, ale nie jest to katalog zamknięty. Każdy może odpowiadać za pomocnictwo przez podjęcie działania, natomiast jeśli ciąży na Tobie prawny, szczególny obowiązek zapobiegnięcia przestępstwu, odpowiesz również za zaniechanie, czyli niepodjęcie aktywności mającej uniemożliwić jego popełnienie. Według teorii formalno-obiektywnej tytułowy współsprawca zostałby jednak uznany za pomocnika.

Konsekwencje dla pomocnika i współsprawcy

Zgodnie z art. 19§1 k.k. granice zagrożenia za pomocnictwo są takie same jak z współsprawstwo. Jednak to rozróżnienie jest istotne, jeżeli oskarżonym jest nastolatek między 15, a 17 rokiem życia. Współsprawstwo jest formą sprawczą popełnienia przestępstwa, dlatego według art. 10 k.k. 16-latek będzie mógł być pociągnięty do odpowiedzialności np. za zabójstwo czy ciężki uszczerbek na zdrowiu. Natomiast jeśli przykładowo uznamy nieletniego jedynie za pomocnika jego odpowiedzialność karna będzie wykluczona. Wynika to z faktu, że w polskim prawie karnym pomocnictwo i podżeganie są uznawane za odrębne czyny zabronione, a art. 10 k.k. dopuszczający ukaranie sprawcy, który ukończył 15 lat, nie wymienia ani art. 18§2 k.k. (podżeganie) ani 18§3 k.k. (pomocnictwo).

Klaudia Surmacz