Prawo pracy, a ciąża zatrudnionej

Sierpień 25, 2016

Pracownice, które zachodzą w ciążę, powinny dokładnie zapoznać się ze swoimi nowymi przywilejami (oraz obowiązkami by je uzyskać). Najważniejsze ponad wszelką cenę jest zdrowie dziecka, matki oraz prawidłowość ciąży, a nie wymagania pracodawcy. Niemniej ważna jest uczciwa komunikacja i porozumienie z pracodawcą – terminowe zgłaszanie potrzeb i zmian, o czym poniżej. Jakie regulacje obowiązują podczas ciąży zatrudnionej.

Prawo pracy, a ciąża zatrudnionej

Kodeks pracy chroni przyszłe mamy, konsekwentnie regulując przepisy o zatrudnionych ciężarnych – wyliczając dokładnie nowe zobowiązania pracodawców, warunki zatrudnienia czy nowe świadczenia, zależne od umowy stosunku pracy.

Utrudnione zwolnienie

Pracownice w ciąży są dodatkowo chronione przez kodeks pracy, artykuł 177 KP zabrania wypowiedzenia oraz rozwiązania umowy w okresie ciąży. Podobnie będzie z wypowiedzeniem, jeżeli kobieta je otrzymała nie wiedząc lub dopiero zachodząc w ciążę podczas okresu wypowiedzenia – pracodawca ma wtedy obowiązek wycofać oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. Umowa o pracę (terminowa lub na okres próbny dłuższy niż 30 dni) musi zostać przedłużona do dnia porodu, jeżeli miała ulec rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży zatrudnionej. Takie przedłużenie zachodzi samodzielnie z mocy prawa, bez potrzeby ponownego podpisywania umowy czy aneksowania. Ważne jest jednak, aby przyszła matka zawsze pamiętała o konieczności potwierdzenia ciąży zaświadczeniem lekarskim.

Zwolnienie w czasie ciąży zatrudnionej jednak możliwe

Kodeks pracy dopuszcza jednak możliwość zwolnienia ciężarnej. Pierwszym takim przypadkiem jest zajście w ciążę podczas umowy o pracę na okres próbny, krótszy niż 1 miesiąc. Ochrona takim pracownicom wtedy nie przysługuje – podobnie jak kobietom zatrudnionym na umowę o pracę na czas określony w zastępstwie za innego pracownika, którego nieobecność jest usprawiedliwiona.
Dwa kolejne przypadki to dwa klasyczne przypadki zwolnień pracowniczych pomimo przepisów chroniących pracowników: zwolnienie dyscyplinarne (gdy pracownik dopuszcza się przestępstwa, traci uprawnienia wykonywania zawodu lub znacząco naruszy obowiązki pracownicze) oraz upadłość czy likwidacja firmy zatrudniającej pracownicę. Szczegółowo ustawa również opisuje sytuację zwolnienia pracownicy w ciąży podczas rozwiązywania umów z pracownikami z przyczyn niedotyczących pracowników  – pracodawca może wtedy taką umowę zmienić: zmienić warunki pracy, stanowisko czy wysokość wynagrodzenia. Zachowuje się w tej sytuacji jednak klauzula przedłużenia umowy do końca okresu ciąży. Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron z pracownicą, którą zajdzie w ciążę podczas okresu wypowiedzenia będzie skuteczne – w przeciwieństwie do zawarcia porozumienia z kobietą w ciąży, która mogłaby takie oświadczenie wycofać tytułem błędu.

Świadczenia z tytułu ciąży zatrudnionej

Po przedstawieniu pracodawcy zaświadczenia o ciąży jest on zobowiązany do udzielania pracownicy zwolnień z pracy w razie wykonywania przez nią koniecznych w przebiegu ciąży badań lekarskich – za które ma płacone pełne wynagrodzenie – jeżeli nie mogą być wykonane po godzinach pracy.
Młoda matko – sprawdź przysługującą Ci przerwę na karmienie dziecka

Nowe warunki pracy podczas ciąży zatrudnionej

Niewiele osób jest świadomych, że dla wszystkich kobiet są wyznaczone limity pracy fizycznej niepozwalające jej wykonywać prac nadmiernie wyczerpujących – dla kobiet w ciąży podano dodatkowe regulacje obniżające wymagania obciążeń.

Ciężarne pracownice nie mogą wykonywać pracy w porze nocnej, w godzinach nadliczbowych, a bez zgody pracownicy być zatrudniana w systemie przerywanego czasu pracy czy delegowaną poza stałe miejsce pracy. Jeżeli przyszła matka była zatrudniona w porze nocnej to pracodawca jest zobowiązany do zmienienia jej czasy pracy poza nocą, oddelegowania do innej pracy niewymagającej pracy w porze nocnej lub jeżeli jest to niemożliwe to zwolnienia z powierzonych obowiązków (przy zachowaniu prawa do dotychczasowego wynagrodzenia). Podobne warunki zachodzą, gdy podczas pracy ciężarna albo matka karmiąca piersią jest narażona na działanie szkodliwych dla zdrowia czy niebezpiecznych czynników. Pracodawca jest również zmuszony do ograniczenia lub wyeliminowania zagrożenia zdrowia lub bezpieczeństwa kobiety, do której stosuje się normy przewidziane dla kobiet w ciąży lub karmiących lub wynika tak z orzeczenia lekarskiego. Jeżeli stanowisko po zmianie z ww. tytułu gwarantuje niższą płacę to pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy.
przeczytaj czym różnią się między sobą umowy o pracę

Jeżeli pracodawca chce wysłać swoją pracownicę na szkolenie organizowane poza miejscowością miejsca pracy, musi najpierw o zgodę zapytać się pracownicę w ciąży. Ma ona pełne prawo odmowy udziału w takim wyjeździe i nie może ponosić żadnych strat związanych z tego tytułu – zatrudniający wtedy nie może nakazać pracownicy udziału. Ponadto ciężarne mają zakaz pracy przed monitorem powyżej 4 godzin na dobę – jest to regulacja obowiązkowa i w nie może być w żaden sposób zniesiona, nawet jeżeli z tym wiąże się dany zawód. Pracodawca musi tak zorganizować pracę, aby powyższa norma nie została naruszona.

_________________
podstawa prawna: Kodeks pracy

Waśniowski Natan

Wiedzę i doświadczenie prawnicze zdobywa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dodatkowo kształci się w zakresie Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. W kręgu jego zainteresowań szczególne miejsce zajmują debaty parlamentarne, w których od kilku lat odnosi kolejne sukcesy. Interesuje się również ekonomią, prawem cywilnym oraz stosunkami dyplomatycznymi.