Pomoc prawna dla obywateli Ukrainy

Lipiec 19, 2016

Co należy wiedzieć wjeżdżając do Polski? Gdzie mogę zgłosić się w przypadku upływającego terminu wizy? Na jakiej podstawie mogę podjąć pracę w Polsce? Oto najważniejsza wiedza, jaką powinni posiadać obywatele Ukrainy przekraczając granicę z Polską. Pomoc prawna dla obywateli Ukrainy w pigułce.

Wjazd na terytorium Polski

Cudzoziemiec wjeżdżający do Polski jest zobowiązany do posiadania po pierwsze – ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość, czyli paszportu lub innego dokumentu podróży. Po drugie, w przypadku Ukrainy, która objęta jest obowiązkiem wizowym, należy posiadać albo ważną wizę uprawniającą do wjazdu do Polski, albo tzw. kartę pobytu. W przypadku, jeśli dla takiej osoby Polska jest krajem tranzytowym – zezwolenie na wjazd do kraju docelowego.

Ponadto, funkcjonariusz Straży Granicznej ma prawo zażądać od osoby przekraczającej granicę okazania wykupionego ubezpieczenia na okres pobytu w Polsce, przedstawienia celu podróży oraz udowodnienia środków wystarczających do utrzymania w kraju.

Zezwolenie na pobyt

W przypadku, kiedy upływa nam okres ważności wizy (a należy pamiętać, że istnieje duża różnica pomiędzy terminem ważności wizy, a rzeczywistym maksymalnym okresem pobytu w Polsce), należy albo starać się o przedłużenie wizy, albo uzyskać zezwolenie na pobyt. W przypadku przedłużania wizy, należy razem z wnioskiem przedstawić powód, dla którego konieczne jest przedłużenie pobytu na terenie Rzeczypospolitej, a przyczyna musi być niezależna od wnioskodawcy. Wizę można przedłużyć jednokrotnie, na okres nie dłuższy, niż poprzednia. Taką wizę można przedłużyć nawet w dniu, w którym upływa jej ważność.

Możliwe jest uzyskanie zezwolenia na pobyt stały i pobyt czasowy. Zezwolenie na pobyt stały jest to bezterminowe umożliwienie przebywania na terenie Polski i podjęcia pracy. Takie zezwolenie uzyskać mogą osoby posiadające Kartę Polaka, mające polskie pochodzenie, będące potomkami osoby również posiadającej zezwolenie na pobyt stały, przebywające w Polsce ze względów humanitarnych, zamieszkałe w Polsce nieprzerwanie od 5 lat posiadając w tym czasie status uchodźcy itp. lub 10 lat jeśli osiedliły się tutaj na zasadzie tzw. pobytu tolerowanego.

O wiele łatwiej jest uzyskać tzw. zezwolenie na pobyt czasowy. Obejmuje ono pobyt cudzoziemca Ukrainy nie krócej niż 3 miesiące, który przedstawi udokumentowany powód przyjazdu do Polski. Takimi przyczynami są podjęcie nauki, badania naukowe czy praca. W przypadku pracy jednak, o wiele lepiej jest uzyskać od razu jednolite zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. W przypadku zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec może przebywać na terytorium kraju do maksymalnie 3 lat. To duże ułatwienie, ponieważ do 2014 roku, takie zezwolenie umożliwiało pobyt tylko do 2 lat.

Należy pamiętać, że uzyskanie takich zezwoleń wiąże się z koniecznością uiszczania opłat skarbowych w wysokości około 400-500 zł.

Wszystkie formalności związane z uzyskaniem zezwoleń należy załatwiać w wydziale właściwym ds. cudzoziemców urzędu wojewódzkiego danego miejsca, w którym aktualnie przebywamy.

Pomoc prawna dla obywateli Ukrainy – karta pobytu

Czym jest karta pobytu? Według Urzędu do spraw Cudzoziemców, jest to dokument uprawniający do wjazdu i przebywania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Uprawnia on, wraz z paszportem, do nieograniczonych przejazdów przez granicę kraju bez konieczności posiadania wizy oraz na pobyt na terenie Polski. Aby ją otrzymać, należy najpierw uzyskać jedno z koniecznych zezwoleń na pobyt – tj. pobyt stały, pobyt czasowy lub status uchodźcy. W przypadku uzyskania takiego statusu, wydawana jest równocześnie karta pobytu, a jej koszt to 50 zł (nie nalicza się go, jeśli ktoś posiada status uchodźcy).

Praca w Polsce

Dokumentem wystarczającym do podjęcia pracy w Polsce jest dla cudzoziemców tzw. zezwolenie na pobyt stały. W przypadku, jeśli go nie posiadamy – np. mamy zezwolenie na tzw. pobyt czasowy, potrzebujemy do tego albo zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, albo osobnego zezwolenia na pracę. Należy pamiętać, że samo zezwolenie na pobyt czasowy nie jest dokumentem uprawniającym do wykonywania pracy w Polsce! Obywatele państw takich jak Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i właśnie Ukrainy mogą nie posiadać zezwolenie na pracę, jeśli podejmują ją na terenie Polski na 6 miesięcy, a następnie mogą przedłużyć ten okres na kolejne 12 miesięcy na podstawie oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcowi. Pamiętajmy, że do otrzymania każdego z wyżej wymienionych zezwoleń konieczne jest ubezpieczenie zdrowotne. Jeśli cudzoziemiec przyjeżdża do pracy wymagającej wysokich kwalifikacji – możliwe jest zatrudnienie na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy.

Nielegalny pobyt i praca na terenie Polski

Nielegalną jest praca w przypadkach nieposiadania wizy lub innego dokumentu uprawniającego do pobytu w Polsce lub posiadanie nieodpowiedniego dokumentu (tzn. takiego, który nie upoważnia do pracy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej), wykonuje pracę bez zezwolenia lub bez umowy o pracę zamiennie z cywilnoprawną (czyli tzw. umową-zlecenie lub umową o dzieło). Taka osoba nie może wykonywać pracy jeśli przyjeżdża do Polski na podstawie wizy turystycznej lub przyjeżdża ze względów humanitarnych, na podstawie umowy międzynarodowej.

Kontrolę legalności mogą wykonywać Straż Graniczna lub Państwowa Inspekcja Pracy, a kary dotkliwe i dla cudzoziemców, i dla pracodawców. W przypadku pracodawcy, jest to grzywna co najmniej 3000 zł, a w przypadku działania świadomego, mającego na celu m.in. wyzysk osoby nielegalnie przebywającej na terenie Polski, nawet ponad 10000 zł. Dla cudzoziemców, taka kara jest mniej dotkliwa, jednak nadal – nie mniej niż 1000 zł. Taka osoba może również zostać zobowiązana do powrotu na teren swojej ojczyzny. Termin takiego zobowiązania wynosi od 15 do 30 dni, a decyzję odnotowuje się w paszporcie cudzoziemca.

Pomoc prawna dla obywateli Ukrainy i ich pracodawców

Największym ułatwieniem jest tzw. karta Polaka. Karta Polaka to dokument, który potwierdza związek cudzoziemca z Polską, poprzez pochodzenie i tożsamość narodową. Dzięki karcie Polaka można uzyskać zezwolenie na pobyt stały w Polsce, jeśli taka osoba wyraża chęć osiedlenia się w kraju. Taki dokument można uzyskać w dowolnym konsulacie RP, po spełnieniu formalności związanych z udowodnieniem tożsamości narodowej.

Również ułatwiony jest przyjazd i pobyt na terenie Polski członka rodziny osoby już osiedlonej. W takim przypadku, wystarczy złożyć odpowiedni wniosek o uzyskanie takiego samego, jak osoba zamieszkała w Polsce, statusu.

W porównaniu przed stanem prawnym z 2014 roku, istnieje sporo udogodnień dla obywateli Ukrainy chcących podjąć pracę w Polsce. Po pierwsze, nie jest już konieczne uzyskiwanie osobnych zezwoleń na pobyt i pracę. Łatwiejsze jest udokumentowanie swojego pobytu (np. nie trzeba przedstawiać umowy najmu mieszkania) oraz rozluźnienie restrykcyjnych przepisów umożliwiających przedłużenie okresu pracy cudzoziemca.

Pomoc prawna dla obywateli Ukrainy na terenie Polski

Pomoc prawna dla obywateli Ukrainy jest świadczona na terenie placówki konsulatu Ukrainy w Polsce. Ostatnio również, w miarę wzrostu przepływu osób z Ukrainy do Polski taką pomoc starają się zapewnić polskie władze. W Warszawie, przy ul. Nowy Świat 63 zostało otwarte Centrum Informacyjne dla obywateli Ukrainy. Punkt ten jest czynny codziennie od 8 do 17, a skontaktować się z nim można telefonicznie poprzez nr 987 oraz 519 047 300, a także mailowo przez adres ukraina@mazowieckie.pl. Również prawnicy Human Rights Watch uruchomili przy Centrum swój numer kontaktowy – 506 184 375, na który można dzwonić przez 7 dni w tygodniu. Pod tymi numerami można uzyskać bezpłatną pomoc prawna dla obywateli Ukrainy, dotyczącą migracji, pomocy społecznej czy ochrony zdrowia, ale także wsparcie psychologiczne. Szczególnie cenne są informacje dotyczące przedłużenia wizy lub pobytu w Polsce. Warto w przypadku wątpliwości skontaktować się również z prawnikami oferującymi pomoc prawną w serwisie Prawos.pl – prawnik, radca prawny, adwokat.

 

Filip Lisak